Ăn cũng là một sự thực tập. Có năng lượng chánh niệm, ăn có thể trở thành một việc thiêng liêng. Đó là một cơ hội để chúng ta tiếp xúc một cách sâu sắc với phép lạ của thức ăn và sự có mặt của những người xung quanh. Những người này có thể là người trong gia đình, bạn bè, đồng nghiệp hoặc các bạn đồng tu. Chúng ta nên cống hiến sự có mặt trọn vẹn của chúng ta cho mỗi bữa ăn. Ngay khi khất thực (lấy thức ăn) là chúng ta đã bắt đầu thực tập rồi. Trong khi lấy thức ăn, chúng ta ý thức rằng có rất nhiều yếu tố như mưa, ánh nắng mặt trời, đất đai, sự chăm bón của những người nông dân, những người nấu ăn… đã kết hợp với nhau để tạo nên bữa ăn tuyệt vời này. Kỳ thực, qua thức ăn, chúng ta có thể thấy được toàn thể vũ trụ đang góp mặt nâng đỡ cho sự tồn tại của chúng ta.

Có cơ hội để ngồi thưởng thức những món ăn ngon như vậy là một điều rất quý giá mà không phải ai cũng có được. Rất nhiều người trên thế giới đang bị đói khổ, thiếu thốn. Khi nâng bát cơm hoặc cầm miếng bánh mì trong tay, chúng ta biết rằng mình rất may mắn, do vậy ta gởi lòng thương xót đến tất cả những ai không có thức ăn để ăn, không có gia đình, bè bạn. Đó là một sự thực tập rất sâu sắc. Chúng ta không cần đến chùa hoặc nhà thờ để thực tập điều này. Chúng ta có thể thực tập ngay ở bàn ăn của mình. Ăn trong chánh niệm có thể tưới tẩm những hạt giống từ bi và hiểu biết trong ta, khiến ta phải làm một điều gì đó để giúp đỡ, nuôi dưỡng những người đói khổ, cô độc.

​

Quán chiếu về thức ăn một vài giây trước khi ăn và ăn trong chánh niệm có thể mang lại cho ta nhiều hạnh phúc. Ở các đạo tràng Mai Thôn, chúng ta sử dụng năm lời quán nguyện để nhắc nhở mình ý thức về thức ăn, thức ăn từ đâu đến và tác dụng của nó như thế nào.

Năm lời quán nguyện khi ăn:

1. Thức ăn này là tặng phẩm của đất trời, của muôn loài và công phu lao tác.

2. Xin nguyện ăn trong chánh niệm và với lòng biết ơn để xứng đáng thọ nhận thức ăn này.

3. Khi ăn, xin nhớ nhận diện và chuyển hóa những tâm hành tiêu cực, nhất là tâm hành tham lam. Xin tập ăn uống cho có chừng mực và điều độ.

4. Xin nguyện ăn như thế nào để nuôi lớn lòng từ bi, giảm thiểu khổ đau của muôn loài, bảo hộ được trái đất và chuyển ngược lại quá trình hâm nóng địa cầu.

5. Vì muốn xây dựng tăng thân, nuôi lớn tình huynh đệ và thực hiện chí nguyện độ đời nên chúng con xin thọ nhận thức ăn này.

​

Trong các đạo tràng Mai Thôn, chúng ta thỉnh ba tiếng chuông trước mỗi bữa ăn và ăn trong im lặng khoảng hai mươi phút. Ăn trong im lặng, chúng ta ý thức trọn vẹn về sự nuôi dưỡng của thức ăn. Để yểm trợ không khí yên lặng của bữa ăn và giúp cho sự thực tập ăn cơm chánh niệm sâu sắc hơn, chúng ta sẽ không đứng lên ngồi xuống trong suốt thời gian ăn cơm im lặng. Sau hai mươi phút, hai tiếng chuông sẽ được thỉnh lên. Khi đó chúng ta mới đứng dậy hoặc trao đổi chuyện trò trong chánh niệm.

Nhìn sâu, chúng ta có thể thấy một tách trà, một trái quít hay một miếng bánh mì chứa cả vũ trụ bên trong. Ăn trong chánh niệm ta sẽ trải nghiệm được sự tương tức giữa bản thân và hành tinh xanh đang nuôi dưỡng và duy trì mạng sống của chúng ta. Thấy được như vậy ta sẽ biết trân quý trái đất này và biết sống sao cho trái đất được bảo hộ.

Trong khi lấy thức ăn, ta có thể bắt đầu thực tập năm lời quán nguyện và lấy thức ăn vừa đủ.

Hãy tập nhai thức ăn cho thật kỹ, ít nhất là 30 lần. Như thế không những thức ăn dễ tiêu hóa mà ta còn có thể tiếp xúc được với sự bình an, thảnh thơi trong khi ăn chứ không vội vã nhai, nuốt thức ăn. Sau mỗi muỗng thức ăn, ta có thể thực tập đặt muỗng, đũa, nĩa xuống cho hai tay được rảnh rang mà không vội chuẩn bị cho muỗng kế tiếp trong khi miệng vẫn còn nhai.

Từ năm 2007, các trung tâm thực tập Làng Mai đã bắt đầu sử dụng thức ăn thuần chay (không sữa, không trứng) để yểm trợ cho đất Mẹ.